Dla wielu mieszkańców Mielca to nie tylko eksponat stojący na błoniach MOSiR.
TS-11 Iskra to symbol historii mieleckiego przemysłu lotniczego i jedna z najważniejszych konstrukcji, jakie powstały w zakładach WSK PZL Mielec.
Przez ponad dwie dekady produkowano polski samolot odrzutowy zaprojektowany i seryjnie wytwarzany w kraju.

Samolot TS-11 Iskra został zaprojektowany pod kierunkiem wybitnego konstruktora Tadeusza Sołtyka, od którego inicjałów pochodzi oznaczenie „TS”. Prace nad projektem rozpoczęły się w 1957 roku, kiedy polskie lotnictwo wojskowe potrzebowało nowoczesnej maszyny szkoleniowej dla pilotów przesiadających się na samoloty odrzutowe. Było to ogromne wyzwanie, ponieważ Polska dopiero rozpoczynała rozwój własnych konstrukcji tego typu.

Pierwszy prototyp wzbił się w powietrze 5 lutego 1960 roku. Testy zakończyły się sukcesem, a już kilka lat później rozpoczęto produkcję seryjną w Mielcu. Pierwsze egzemplarze trafiły do wojska w 1963 roku, a od 1964 roku Iskra stała się podstawowym samolotem szkolnym polskich pilotów wojskowych.

Mielec odegrał w historii tego samolotu kluczową rolę. To właśnie w tutejszych zakładach produkowano Iskry nieprzerwanie przez ponad 20 lat. Ostatni egzemplarz opuścił linię produkcyjną w 1987 roku. Łącznie wyprodukowano ponad 420 samolotów tego typu, które służyły nie tylko w Polsce, ale także za granicą. Największym zagranicznym odbiorcą były Indie, których siły powietrzne wykorzystywały Iskry przez wiele lat do szkolenia pilotów wojskowych.

TS-11 Iskra była konstrukcją wyjątkową jak na swoje czasy. Łączyła dobre osiągi z prostotą obsługi i wysokim poziomem bezpieczeństwa. Dzięki temu przez dziesięciolecia szkoliły się na niej kolejne pokolenia pilotów. Samolot służył w polskim lotnictwie wojskowym przez ponad pół wieku, stając się jedną z najdłużej eksploatowanych konstrukcji odrzutowych w historii polskich sił powietrznych.

Dla Mielca Iskra jest czymś więcej niż tylko samolotem. To część lokalnej tożsamości i przypomnienie czasów, gdy miasto należało do najważniejszych ośrodków przemysłu lotniczego w kraju. W szczytowym okresie produkcja samolotów była wizytówką miasta, a zakłady WSK PZL Mielec należały do największych przedsiębiorstw lotniczych w Polsce.

Dziś egzemplarze TS-11 Iskra można oglądać w wielu miejscach w kraju jako pomniki, eksponaty muzealne czy elementy plenerowych ekspozycji. Jeden z nich znajduje się również w Mielcu i przypomina mieszkańcom o bogatych tradycjach lotniczych miasta. Dla starszych pokoleń jest symbolem przemysłowej potęgi regionu, a dla młodszych okazją do poznania historii maszyny, która na trwałe zapisała się w dziejach polskiego lotnictwa.

Choć od zakończenia produkcji minęło już kilkadziesiąt lat, TS-11 Iskra nadal pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli mieleckiego lotnictwa. To właśnie dzięki takim konstrukcjom Mielec zyskał miano jednego z najważniejszych miast lotniczych w Polsce.

Julia Bogdan / wichz